Column: de energiebron zonder nadelen bestaat niet
10-10-2025 | De originele column is te lezen bij OnderNamen.
Vandaag sta ik met mijn derde column in vakblad OnderNamen. Energiebronnen zijn van groot belang voor onze samenleving, maar de nadelen ervan vinden we maar lastig. Toch is er een oplossing: we moeten er naartoe werken dat we elke energiebron inzetten wanneer het zinvol is.
Nederland zit in een energietransitie. “Van het aardgas afgaan” is een hot topic, als belangrijkste bron voor zowel verwarming als elektriciteit. Het contrast is groot met Duitsland, dat juist van steen- en bruinkool af wil stappen naar aardgas. Maar de overstap naar nieuwe energiebronnen is nog niet zo eenvoudig, veel projecten stranden op hoge kosten of verzet. Welke energiebron moeten we dan kiezen?
De grootste uitdaging is leveringszekerheid. Ons energieverbruik is per dagdeel, per seizoen verschillend. Ons energieverbruik piekt overdag, voor en na werktijd. Zeker in de koude, donkere maanden. En toch eisen we voldoende stroom/warmte, piek of geen piek.
Piekverbruik kun je opvangen met brandstoffen die je kan opslaan, zoals fossiele energie. Moeten we daar wel vanaf? Sterker nog, ik hoor vaak dat aardgas al zo superschoon is. Dat is waar, maar: door fossiele grondstoffen te verbranden voeg je CO2 toe aan de atmosfeer, die er miljoenen jaren niet in gezeten heeft. Is verbranden dan altijd slecht? Nee. Neem bijvoorbeeld biomassa, een flink negatief beladen containerbegrip. Veel mensen denken aan haardhout of houtpellets, maar het is veel diverser. Officieel zijn zelfs u en ik ook biomassa. Biomassa kan, met het juiste type en de juiste filters, zelfs schoner zijn dan aardgas. En de CO2 is niet problematisch, want die kwam oorspronkelijk al uit de huidige atmosfeer. Dan blijven alleen winning en transport nog over als uitdagingen.
“Draai het eens om: als je níets doet blijf je al die tijd dus op fossiele brandstoffen zitten en extra CO2 uitstoten.”
Is groene energie zaligmakend? Het grootste probleem is dat Nederland nooit volledig op deze bronnen kan draaien. Zonne-energie heb je vooral in de zomer, weinig in de winter. Windmolens leveren veel vermogen, als het waait. Maar: zowel zonneparken en windmolenparken hebben een hoog “niet-in-mijn-achtertuin”-gehalte: het materiaal komt uit China, we willen er geen grond aan opofferen en denk aan slagschaduw, landschapsvervuiling of een 0,2 gesneuvelde kiekendief (ja, echt) op jaarbasis. Groene waterstof dan? Het idee is goed: groene energie omzetten in waterstof, die je weer kan opslaan. Maar waterstofproductie is (nog) niet rendabel te krijgen. Ook is het een hardnekkige misvatting dat het zonder problemen door de huidige gasleidingen gepompt kan worden.
Aardwarmte en warmtewinning uit water zijn heel schoon, maar ongeschikt bij piekbelasting: je ontvangt een constante hoeveelheid en je kan niet opschalen. En bij aardwarmte is iedereen (onterecht) bang voor Groningse toestanden. Een andere betrouwbare en constante bron is kernenergie, maar daar hoef ik niet eens over de nadelen te beginnen.
Is er dan überhaupt wel een oplossing? Jawel. De combinatie van verschillende energiebronnen. We moeten er naartoe werken dat we elke energiebron inzetten wanneer het zinvol is. Constante energiebronnen zijn goed, maar het zijn juist de piekmomenten waarop je je systeem moet inrichten. Je moet nadenken over energie die weer- of seizoensgebonden is en of je die voor een langere tijd kan opslaan. En last but not least: we moeten er vanaf dat we tegen elke energiebron met nadelen eindeloos protesteren en procederen. Want de realiteit is: er is geen enkele zónder nadelen. Stilstand heeft voor onze planeet namelijk het allergrootste nadeel. Want draai het eens om: als je níets doet blijf je al die tijd dus op fossiele brandstoffen zitten en extra CO2 uitstoten.
